CENTRELINK INFORMATION IN SAMOAN
by: Mata Savelino
Fesili ma Tali mo lou silafia o le suiga o le Tulafono mo i latou o loo umia Sitiseni Niu Sila (New Zealand Citizenship)
Q1. FM Samoa.. Talofa Mata! Sei faamalamalama mai ni suiga fou mai le Centrelink aua i latou o sitiseni i Niu Sila ma fia malaga mai e nonofo i Ausetalia.
A1. Mata...O le toatele o tagata e le o silafia suiga o tulafono na faavae i le aso 26 o Fepuari 2001 mo tagata sitiseni i Niu Sila ua malaga mai e nonofo mau i Ausetalia nei.
Ua le toe mafai ona malaga mai se tasi i se tusi folau Niu Sila ma maua gofie se penefiti mai le Centrelink, e le pei o le mea sa iai i tua atu o le aso 26 o Fepuari 2001.
Talu mai le aso 1 o Setema 1994, o tagata taunuu mai i Ausetalia i le tusi folau Niu Sila, sa mauaina se visa e tau o le Special Category Visa (SCV). O lea visa sa otometi lona mauaina, e mafai ai foi ona e nofo mau ma e faigaluega i totonu o Ausetalia. E mafai ai foi ona e aoga ma mauaina peimeni mai le Centrelink.
Talu mai la le aso 26/2/2001, ua suia tulafono mo i latou o e malaga mai e nonofo i Ausetalia. Ua le toe mauaina le Special Category Visa (SCV) lea na faamalamalama atu i le amataga.
Q2. FM Samoa.. Lona uiga la ua le mafai ona toe maua ni visa nofo mau a i latou o sitiseni i Niu Sila pe leai?
A2. Mata...O lenei suiga e le taofia ai tagata o sitiseni i Niu Sila e nonofo ma faigaluega i Ausetalia. Ao lona uiga la e tatau ona apalai muamua sau nofo mau po'o le visa nofo mau foi faatoa mafai laia ona apalai sau penefiti mai le Centrelink.
O nei tulafono fou e le lavea ai na'o i latou o e malaga mai Niu sila. O lo'o aafia ai foi ma isi atunuu uma.
Mo se faataitaiga, afai na e malaga mai i luma mai o le as 26/2/2001, ma e manao e apalai sau penefiti mai le Centrelink, o le mea muamua e tatau ona apalai sau visa nofo mau. O le faatinoina o lea faamoemoe e tatau ona faafesootaia le Ofisa o Immigration ma Sitiseni i le telefoni 131881. E mafai foi ona e tagataga'i i le website a lea ofisa i le www.mmi.gov.au mo se fesoasoani.
Lona lua, afai e manuia lau apalai ma ua maua sau visa nofo mau, faamolemole e tausi le tulafono ma e onosai e toe faatali le isi 2 tausaga mai le aso e maua ai lau visa. Mo se faataitaiga afai o le aso lenei na maua ai lau visa nofo mau, lona uiga e le mafai ona apalai sau penefiti mai le Centrelink seia aulia le aso 8/2/2012.
Lona tolu, a mae'a loa lenei 2 tausaga, faatoa maua lea o le avanoa e te apalai ai mo se penefiti e talafeagai mo oe ma lou aiga. Faataitaiga e mafai ona e apalai i se tasi o nei peimeni e taua o le Alauni mo tagata sue galuega (Newstart Allowance), Alauni mo Tupulaga (Youth Allowance), peimeni mo matua (Parenting Payment Partnered or Single) ma isi mau peimeni mai le Centrelink.
Q3.FM Samoa.. E iai la ni peimeni e le aafia ai i lenei tulafono?
A3. Mata...Na'o le tasi lava le peimeni e le aafia i lenei tulafono. O lenei peimeni o le Family Tax Benefit poo le peimeni mo le tausiga o le fanau. E otometi ona totogi atu e le Centrelink lenei peimeni pe afai e talia lau claim.
Afai e te fia malamalama atili i nisi o mataupu ua uma ona taua atu, faamolemole e faafesootai le matou lala e tau o le Centrelink International Services i le numera 131673.
FM Samoa.. Faafetai lava Mata mo le faamalamalamaina o lea vaega taua i le mamalu o Samoa ma ia manuia le aso.
Authorized by: Simon Media Adviser Centrelink / Caroline Chisholm Centre, Tuggeranong, ACT